Fara beint í spjallið

Efnisflokkur

Samfélag, stjórnmál og efnahagur

Stóru málin á Íslandi eru öll tengd: vextir hanga á verðbólgu, verðbólga á húsnæði, húsnæði á lóðaframboði og fólksfjölgun, og allt saman á gjaldmiðlinum. Að taka eitt út úr samhengi gefur rangt svar.

Hér er efnið sett upp sem jöfn umræða: sterkustu rökin hvorrar hliðar, hvað er staðreynd og hvað er ágreiningur um gildi, og hvað málið þýðir fyrir venjulegt heimili í hverjum mánuði.

Þjóðaratkvæðagreiðslan um ESB-aðild, húsnæðisverð, virkjanir og náttúruvernd, verðtrygging, kjarasamningar og heilbrigðiskerfið.

Spyrja Hafdísi núna

5 tilbúnar fyrirspurnir í þessum flokki

Hver þeirra er fullbúin íslensk fyrirspurn. Smelltu á hana á forsíðunni og svarið kemur strax — eða lestu hana hér og orðaðu þína eigin útgáfu.

  1. ESB: fyrir og á móti

    Báðar hliðar, jafnt vegnar, með heimildum.

    Greindu aðild Íslands að Evrópusambandinu og settu upp jafna umræðu: fyrst fimm sterkustu rökin fyrir aðild, þá fimm sterkustu rökin á móti, og láttu hverja röksemd fá sína bestu mótbáru. Taktu sérstaklega á sjávarútvegi, landbúnaði, gjaldmiðli, EES-samningnum og fullveldi. Settu samanburðinn í töflu, merktu skýrt hvað er staðreynd og hvað er ágreiningur um gildi, og endaðu á því hvað þetta þýðir fyrir venjulegt heimili í hverjum mánuði.

    ESBEvrópusambandiðþjóðaratkvæðagreiðslaEESaðildarviðræður

  2. Húsnæðismarkaðurinn

    Hvers vegna verðið hækkar — og hvað virkar raunverulega.

    Greindu íslenska húsnæðismarkaðinn: hvað drífur verðið upp, hlutverk vaxta og verðtryggingar, lóðaframboð sveitarfélaga, byggingarkostnað, skammtímaleigu og fólksfjölgun. Taktu hverja skýringu fyrir sig og segðu hversu vel hún styðst við gögn og hvað hún útskýrir ekki. Endaðu á fjórum aðgerðum í röð eftir raunverulegum áhrifum, með áætluðum kostnaði og fyrirsjáanlegum aukaverkunum hverrar aðgerðar.

    húsnæðisverðfasteignaverðleigumarkaðurvextirverðtrygging

  3. Orka og virkjanir

    Raforkuþörf, náttúra og hver borgar brúsann.

    Farðu yfir orkumál Íslands: raunverulega raforkuþörf næsta áratug, hvað vatnsafl, jarðvarmi og vindorka geta skilað, og hverju er fórnað í hverju tilviki. Stilltu upp þremur leiðum — virkja meira, spara og bæta nýtingu, eða endurskoða stóriðjusamninga — og vegðu þær saman í töflu eftir orku, kostnaði, náttúruspjöllum og pólitískum framkvæmanleika. Segðu skýrt hvað er mælt, hvað er áætlað og hvar tölurnar eru umdeildar.

    virkjanirraforkavindorkajarðvarmirammaáætlunnáttúruvernd

  4. Verðbólga og heimilið

    Hvað hún gerir við launin þín, í krónum talið.

    Útskýrðu verðbólgu og vexti á Íslandi eins og þau birtast venjulegu heimili. Byrjaðu á því hvað verðbólga er raunverulega mæld á og hvað vantar í mælinguna. Reiknaðu svo dæmi í krónum: hvað 5% verðbólga gerir við milljón króna sparnað, verðtryggt lán og óverðtryggt lán á einu ári. Berðu saman verðtryggt og óverðtryggt í töflu. Endaðu á fimm ákvörðunum sem heimili getur raunverulega tekið og hverja af þeim er auðveldast að klúðra.

    verðbólgavextirverðtryggt lánóverðtryggtSeðlabankinnkaupmáttur

  5. Greindu málið fyrir mig

    Hvaða dægurmál sem er, tekið niður í kjarnann.

    Ég nefni málefni sem er í umræðunni á Íslandi. Greindu það: hvað málið snýst raunverulega um undir yfirborðinu, hverjir eiga hagsmuni og hverja, hvaða staðreyndir eru óumdeildar og hvar ágreiningurinn liggur í raun. Settu sterkustu rökin hvorrar hliðar upp í töflu án þess að gera aðra hliðina að strámanni. Segðu hvað hliðarnar eru í raun sammála um. Endaðu á þremur spurningum sem enginn í umræðunni er að spyrja en ætti að spyrja.

    dægurmálumræðangreiningstjórnmálfréttir

Aðrir efnisflokkar